Page 368 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Nguyễn Đình Chiểu đã bao năm đau khổ vì cảnh

đui mù. Đui mù trước đây vốn là một tai nạn đối với
ông, thì giờ đây trở thành một điều tự nguyện. Ông
tự hào rằng, mắt ông dẫu mù mà lòng ông chói sáng!

Suốt trong thời gian quân Pháp đánh chiếm nước ta,
ông đã nhận ra mưu xâm lược của giặc, nhìn rõ nguy
cơ của đất nước, và thấy được trách nhiệm của bản
thân, sáng suốt biết chừng nào. Ông đã nhìn rõ
những điều mà triều đình Huế và những trí thức của

triều đình ấy không nhìn thấy. Ông không còn đôi
mắt bình thường của con người nữa, nhưng ông đã có
đôi mắt kỳ diệu hơn, đôi mắt từ trong trái tim và

khối óc của người yêu nước.

Sống ngột ngạt trong vùng kiểm soát của địch,
Nguyễn Đình Chiểu hằng ngày thấy rõ những hành
vi tàn bạo của quân giặc, những cử chỉ đê hèn của bè

lũ tay sai. Biết làm gì đây? Lúc này, đôi mắt ông dù
có sáng ra cũng chẳng tìm được lối thoát mà chỉ khổ
cho nó phải nhìn những cảnh kẻ thù ngang ngược,
nhân dân khốn khổ, phải nhìn bọn theo giặc đang

giương to đôi mắt không biết nhục nhã. Trong trường
hợp ấy ông xác định thái độ:

| 368