Page 367 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Ấy rằng quang nhạc khí phân

Thánh hiền dấu tối, di luận rối nuồi

Khiến nên mọi rợ dễ duôi

Tôi loàn, con giặc, phanh phui sự đời

Hơi tà ngang bủa khắp nơi... (463)

Trong hoàn cảnh xã hội “Đua tranh công lợi, lấp
dòng nghĩa nhân” này, Nguyễn Đình Chiểu đã kêu

gọi mọi người, nhất là trí thức, phải giữ gìn tâm hồn
và nhân cách như bông hoa sen “gần bùn mà chẳng
hôi tanh mùi bùn”. Và Nguyễn Đình Chiểu đã tự
mình nêu lên một tấm gương sáng. Trước sự dụ dỗ và
mua chuộc của bọn thực dân Pháp, ông đã nêu cao

khí tiết của một con người “giàu sang không thể
quyến rũ, nghèo khó không thể chuyển lay, uy lực
không thể khuất phục”.

Tên Pông-sông chủ tỉnh Bến Tre đã mấy lần đến
gặp Nguyễn Đình Chiểu. Lần nào ông cũng tỏ ra lạnh
nhạt. Lần cuối, Pông-sông đặt vấn đề trả lại ruộng

đất mà chúng đã cướp giật của ông, nhưng ông đã
dứt khoát từ chối: “Nước chung đã mất, đất riêng còn
có được sao?”. Pông-sông nói đến việc cấp tiền dưỡng
lão cho ông, nhưng ông cũng nhất định không nhận.

367 |