Page 371 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Tất cả những hiền sĩ trên đây đều “sinh không
gặp thời”, đều đang trải qua cái thời kỳ “hơi tà ngang

bủa khắp nơi”, kẻ thù hoành hành trên đất nước.
Trong cái xã hội rối ren vô đạo ấy, họ đều quyết
không cộng tác với kẻ thù, đều giữ mình trong sạch:

Nước non theo thú ẩn cư
Thờ trên, nuôi dưới, nên hư mặc trời. (287)

Cuộc đời dù có dâu bể đến đâu thì lòng họ cũng

sẽ không bao giờ thay đổi:
Tuy rằng ở cuộc tang thương

Tấm lòng ngay thảo nào thường đổi xây. (354)

Mộng Thê Triền thì làm nghề đốn củi, một ông
tiên làm bạn với núi cao rừng rậm. Còn Bào Tử
Phược thì làm nghề chài lưới giữ cương vị của một
ngư ông trên đầm ao, sông nước. Cả hai đều cùng với
đông đảo dân nghèo sinh nhai bằng cái nghề lao

động. Cả hai đều gặp cảnh khốn khổ, hoặc vợ đau
hoặc con chết, nên đã quyết tâm tìm học nghề thuốc
để cứu nhà, cứu đời.

Trường hợp Kỳ Nhân Sư lại có những nét độc đáo
khác. Ông từ bỏ cái xã hội vô đạo, quay lưng lại phía
kẻ thù, rồi đi thẳng vào địa hạt y học;

371 |