Page 376 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

yêu nước biết bao lời ca anh hùng và thống thiết viết

bằng nước mắt và máu của họ.

Khi triều đình Huế đã công khai đầu hàng và
vua Hàm Nghi giương cao ngọn cờ chống Pháp thì
đội ngũ trí thức đã gia nhập phong trào Cần vương
tiếp tục cùng nhân dân chiến đấu. Nhiều bài hịch
của họ đã được gửi đi các nơi vạch tội ác của quân

xâm lược và bọn đầu hàng bán nước. Họ nói lên nỗi
khốn khổ của nhân dân ta dưới nanh vuốt của hùm
beo (Hịch của văn thân Hà Nội gửi văn thân Nam
Định). Họ gửi thư cho Tự Đức lên án thái độ sợ địch

của nhà vua, trong khi “kẻ mưu thần nghiến răng,
người tráng sĩ dựng tóc, tấm lòng muốn đánh ai cũng
như ai” (Văn thân bốn tỉnh Ninh Bình, Thanh Hóa,
Nghệ An, Hà Tĩnh gửi Tự Đức).

Thơ văn họ sôi sục tinh thần chiến đấu:

Có người có ta

Còn nước còn tát

Đọc Chiếu bình Ngô

Noi gương Sát thát!

(Lãnh Cờ: Trong Hịch đánh Tây)

| 376