Page 40 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Cuộc đời Nguyễn Trãi là cuộc đời đầy ưu hoạn.
Lên năm tuổi, ông đã mồ côi sớm mất đi tình thương

và tiếng hát của người mẹ dòng dõi anh hùng. Năm
ông 10 tuổi. Trần Nguyên Đán qua đời, ông mất đi
người ông ngoại kính yêu, người đã luôn luôn ở bên
ông để nuôi dạy ông bằng truyền thống dân tộc và
đạo lý làm người. Với Trần Nguyên Đán mất đi, ánh
sáng cuối cùng của nhà Trần đã tắt. Những năm
tháng đen tối đang đưa một dòng họ anh hùng đi tới
diệt vong. Ông theo cha trở lại nơi quê hương nghèo

khổ là làng Nhị Khê, sống những ngày cơm không đủ
no, áo không đủ ấm. Ưu hoạn của gia đình trí thức
này đã hòa với ưu hoạn của bao tầng lớp nghèo khổ
đang sống trong vất vả và đói rét.

Năm 20 tuổi, đỗ tiến sĩ và cùng cha làm quan cho
nhà Hồ, ông lại trải qua những ưu hoạn của người trí
thức trước muôn vàn khó khăn của đất nước và nguy
cơ xâm lược của quân thù.

Năm ông 27 tuổi, non sông gấm vóc của Tổ tiên
đã nằm trong tay giặc. Cha và các em bị bắt đem đi.
Đồng bào sống khốn khổ dưới sự tàn bạo của quân
thù. Những ưu hoạn lớn nhất của con người lại theo
đuổi ông trong suốt những ngày lưu lạc xa nhà,
những năm chiến đấu gian khổ.

| 40