Page 41 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Đất nước được hoàn toàn giải phóng, nhân dân
trở lại cuộc sống thanh bình, nhưng vua quan của

triều đại mới đã chuyển vào cuộc sống xa hoa, chẳng
còn ngó tới nỗi khổ của nhân dân. Ông lại lắng nghe
những lời sầu than oán giận của quần chúng vẳng
đến tai ông, như những nỗi ưu hoạn của chính mình.

Những lời gièm pha của bọn xiểm nịnh đã đưa ông
vào nhà tù, rồi gạt ông ra khỏi việc nước. Cuối cùng
nỗi ưu hoạn của ông đã được kết thúc qua vụ án Lệ
Chi viên. Nỗi oan tày trời này đã cắt đứt cuộc đời ông,
giết hại cả nhà ông để lại cho đời sau nỗi thương xót
không bao giờ nguôi đối với người trí thức ấy của
dân tộc.

Từ những cuộc đời ưu hoạn của mình, Nguyễn

Trãi đã liên tưởng đến những ưu hoạn của Tô Đông
Pha - người trí thức xuất sắc của nhà Tống đã từng
sống một cuộc đời thường xuyên bị đày ải. Nỗi long
đong của ông ta đã luôn luôn thể hiện qua những lời
thơ chua chát. Tô Đông Pha đã luôn luôn bù đắp cho
nỗi ưu hoạn của mình bằng những cuộc hành lạc,
uống rượu, ngâm thơ và cùng bè bạn tổ chức những
cuộc tiêu dao trên sông, trên biển, trên hồ.

Nhưng ở Nguyễn Trãi thì khác, ưu hoạn của ông
lại chẳng giống ưu hoạn của Tô Đông Pha.

41 |