Page 44 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Nỗi lo dân đã thường xuyên day dứt Nguyễn Trãi

đã đêm đêm chẳng ngủ. Có đêm thức mãi bên ngọn
đèn mờ. Có đêm ngồi mãi dưới vầng trăng lạnh. Có
đêm tựa mãi bên song suốt ba canh mưa gió. Có đêm
thổn thức nỗi nhớ quê hương. Có lúc nửa đêm bỗng

xô gối ngồi dậy:
Quốc phú binh cường chăng có chước,

Bằng tôi nào thuở ích chưng dân.

(Trần tình, số 37)

Làm gì đây để giúp ích cho nhân dân? Nhân dân
còn sống dưới nanh vuốt của quân thù. Nhân dân

bao giờ được giải phóng? Nhân dân bao giờ trở lại
cuộc sống no ấm, an vui? Nhân dân bao giờ hết nỗi
sầu than, oán giận?

Những ưu hoạn của nhân dân ngày đêm thôi thúc
Nguyễn Trãi suy tư để tìm ra con đường đuổi giặc,
cứu nước. Ông đã đem hết trí tuệ, tâm huyết, tài

năng cùng Lê Lợi và nghĩa quân Lam Sơn giành lại
đất nước. Sự nghiệp lẫy lừng của ông trên mọi lĩnh
vực chính trị, quân sự, ngoại giao, văn hóa, gắn liền
với tấm lòng yêu nước mãnh liệt của ông, gắn liền
liền với những suy tư, sáng tạo của người trí thức.

| 44