Page 46 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

ông đã có sức hấp dẫn kỳ diệu, tập hợp được cả “bốn
phương mạnh lệ” và toàn thể nhân dân. Ông đã có

cái nhìn sắc bén của lãnh tụ để hiểu địch, hiểu mình,
để quyết định mọi việc mau lẹ và quả cảm. Ông đã
hiểu Nguyễn Trãi và sử dụng Nguyễn Trãi như một
mưu sĩ tài giỏi dưới trướng của mình. Về mặt đó,
Nguyễn Trãi không thể bằng Lê Lợi. Nhưng Nguyễn

Trãi cũng không vì thế mà giảm bớt vinh quang.
Nguyễn Trãi vĩ đại ở chỗ đã nhận ra được vị lãnh tụ
anh hùng, đã nhất trí với Lê Lợi về mọi chủ trương
và đã biến tài năng bẩm sinh của Lê Lợi thành
những nhận thức sâu sắc từ đỉnh cao của trí tuệ
đương thời.

Chúng ta có thể coi Nguyễn Trãi như một nhà

quân sự thiên tài, nhưng không vì thế mà làm mờ đi
những công lao tuyệt vời của các tướng lĩnh Lam
Sơn, mà hạ thấp chiến lược tiến công của Nguyễn
Chích, cách bài binh bố trận của Lê Sát, Lê Ngân, tài
đánh viện, diệt đồn của Trần Nguyên Hãn, Phạm
Văn Xảo. Đối với Nguyễn Trãi, chiến lược “tâm công”
đã là cống hiến cực kỳ vẻ vang của ông. Chiến lược ấy

có tác dụng quyết định, làm tan rã tinh thần quân
địch và đập tan ý chí xâm lược của cả triều đình
nhà Minh.

| 46