Page 83 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

trình tác động ngược trở lại hoàn cảnh, con người đã

từ trong mối quan hệ đó phát huy phẩm chất, tài
năng và bộc lộ bản lĩnh của bản thân mình. Giá trị
của các danh nhân cũng như của mỗi con người là ở
chỗ đó. Cá nhân lỗi lạc là ở chỗ đó. Cá nhân lỗi lạc

không thể vượt ra khỏi cái khung cảnh mà thời đại
cho phép, nhưng trong cái khung cảnh đó sự khác
nhau giữa các cá nhân là ở chỗ có người đã đạt tới
đỉnh cao nhất và có người còn đứng ở những bậc
thang cuối cùng. Giá trị của một người là ở vị trí
người đó đứng trong bậc thang tài năng và cống hiến

mà lịch sử và thời đại của anh ta cho phép.

II

NGUYỄN BỈNH KHIÊM

VÀ XÃ HỘI CỦA ÔNG

Xã hội của Nguyễn Bỉnh Khiêm là một xã hội
xây dựng trên cơ sở một phương thức sản xuất còn
mang nặng tính chất công xã nông thôn. Nhà nước là
người sở hữu lớn nhất đã thông qua bộ máy làng xã,
giao khoán ruộng đất cho nông dân và thu hoa lợi từ
thành quả lao động của họ. Chế độ quan liêu phù hợp

83 |