Page 87 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

các tập đoàn chính trị. Nhân dân lao động lại chìm

ngập trong cuộc sống túng thiếu, đói khổ, chết chóc.

Cuối cùng các vua Mạc chỉ còn biết dựa vào
những ông Trạng, ông Nghè. Nhưng các ông với sự
bất lực cố hữu của mình đã không cứu chữa được
những căn bệnh của thời đại, không tránh nổi cho
Nhà Mạc đi tới suy vong và thất bại. Trong hoàn

cảnh xã hội này, Nguyễn Bỉnh Khiêm đã đạt tới đỉnh
cao nhất mà người trí thức có thể vươn tới. Nhưng
cũng như mọi người, ông không thể vượt qua được
ranh giới mà thời đại đã hạn chế.

Suốt 45 năm trời, nhìn rõ sự thối nát của các
triều đại nhà Lê với những “vua quỷ” và “vua lợn”,

ông đã nhất định nằm im dù biết rằng kiến thức
uyên bác và tài năng lỗi lạc của mình có thể đưa ông
tới đỉnh cao của danh vọng. Ông đã kiên quyết gạt bỏ
mọi sự cám dỗ của vinh hoa phú quý và tự an ủi

rằng:
Ngoài bốn mươi tuổi khỏe triều quan

Ta bốn mươi đã được nhàn
Cho đến khi nhà Mạc đã xây dựng được tám năm

và đạt được những thành công và tiến bộ nhất định,

87 |