Page 86 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Ngoài những thành tựu trên, Mạc Đăng Dung và

triều đại của ông vẫn chưa vượt qua được sự trì trệ
hàng ngàn năm của xã hội. Công nghiệp, thương
nghiệp có những bước phát triển nhất định nhưng
chưa đạt tới mức tạo ra những thành thị mới. Những

thành thị phồn vinh của công nghiệp, thương nghiệp
chứ không phải là những thành thị có bộ máy quan
liêu xây dựng trên cơ sở của nông nghiệp. Thời đại
ông cũng chưa xuất hiện một lực lượng xã hội mới,
lực lượng lớn lên từ tầng lớp tiểu sản xuất trở thành
chỗ dựa cho ông và đủ sức hình thành một phương

thức sản xuất mới thay thế cho phương thức sản xuất
cũ đã lỗi thời.

Không thể dự báo sự phát triển tương lai của đất
nước, Mạc Đăng Dung và con cháu ông đành quay trở
lại con đường mòn của lịch sử: lại duy trì chế độ
ruộng công, lại giao khoán cho nông dân qua hình

thức công điền, lại cấp ruộng cho công thần hưởng
hoa lợi, lại duy trì chế độ quan liêu bao cấp dưới hình
thức giao nộp từ bên dưới và cấp phát từ bên trên.

Con đường mòn của lịch sử lại đưa ông trở về với
một xã hội thường xuyên mất ổn định do bóc lột ngày

một nặng nề hơn, do sự tranh chấp gay gắt hơn giữa

| 86