Page 84 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

với điều kiện kinh tế xã hội này có nhiệm vụ thực

hiện sự giao nộp từ bên dưới và cấp phát từ bên trên.
Trong khuôn khổ gò bó này, nông nghiệp lạc hậu
không có điều kiện phát triển đã hạn chế cả công
nghiệp và thương nghiệp. Đất nước lâm vào sự trì trệ

kéo dài qua nhiều thế kỷ. Chế độ này đã thường
xuyên làm nảy sinh và tái sinh những mâu thuẫn xã
hội khi tạm thời dịu xuống, khi bùng lên gay gắt.
Mâu thuẫn giữa vua chúa bóc lột nặng nề và nhân
dân ngày một đói khổ. Mâu thuẫn trong nội bộ giới
cầm quyền luôn luôn xung đột và chém giết lẫn nhau

gây ra những cuộc chiến tranh nội bộ, tạo ra cảnh
tượng đất đai chia cắt, huynh đệ tương tàn. Thời kỳ
Nguyễn Bỉnh Khiêm, nhiều mầm mống xã hội mới đã
manh nha trong lĩnh vực thương nghiệp và công

nghiệp. Những nhân tố này còn quá yếu ớt, và bị trói
buộc bởi sự bảo thủ nặng nề của hình thái kinh tế xã
hội cũ.

Từ phân tích hoàn cảnh xã hội ấy, chúng ta cần
đánh giá một cách công bằng và khoa học vai trò lịch
sử của Mạc Đăng Dung. Ông đã xây dựng một trật tự

cần thiết cho sự đổi mới của xã hội. Ông trấn áp
những thế lực bảo thủ, phản động và ủng hộ tích cực

| 84