Page 320 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

những quân cướp nước. Về sau, Trần Đình Túc,

Nguyễn Huy Tốn, và nhất là Nguyễn Trường Tộ, rồi
đến Nguyễn Lộ Trạch, rất lo lắng về sự yếu hèn của
nhà nước phong kiến và sự lạc hậu của đất nước. Các
ông thiết tha mong muốn dân tộc ta mau chóng bước

lên con đường duy tân, để có thể sánh vai với các
cường quốc và thoát khỏi sự uy hiếp của các nước tư
bản. Các ông đã gửi lên triều đình rất nhiều bản điều
trần, đề nghị tiến hành những cải cách nhằm làm
cho nước mạnh dân giàu.

Trong hoàn cảnh đó, thì sự ngu muội của triều

đình Huế, tinh thần bạc nhược của những trí thức
trong hệ thống quan liêu đã tạo cho giặc Pháp những
điều kiện thuận lợi để xâm chiếm và nô dịch nước ta.
Chế độ phong kiến nhà Nguyễn do Gia Long tái lập
từ một nửa thế kỷ, là một chế độ xã hội cực kỳ phản
động. Nó làm cho nông nghiệp đình đốn, sự phát

triển của công thương nghiệp bị ngăn trở, thành thị
không thành lập được, nông dân lưu tán ngày càng
nhiều. Tóm lại, lực lượng sản xuất bị phá hoại
nghiêm trọng. Đời sống nhân dân vô cùng cực khổ.

Nạn đói to nhất xảy ra năm 1856 - 1857, ngay trước
khi quân Pháp vào Đà Nẵng, đã làm hàng chục vạn

| 320