Page 322 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

từng bước một, Nguyễn Bá Nghi là một trong những

đại biểu của đường lối nghị hòa này đã từng nhấn
mạnh: “Hòa thì mất ít, đánh thì mất nhiều”, “Pháp
sở dĩ đánh ta là vì ta lạnh nhạt với nó”, “nó đánh ta
là để có hòa”.

Nhưng sự yếu hèn và nhượng bộ của triều đình
Huế chỉ chuốc lấy những thất bại nhục nhã mà thôi.

Trong cuộc đọ sức với một kẻ thù mới mẻ là thực dân
Pháp, cái triều đình mục nát đại biểu cho tập đoàn
phong kiến thống trị lúc ấy đã đi từ thất bại này đến
thất bại khác. Thành Gia Định thất thủ ít lâu thì

đến Đại Đồn bị công phá, rồi ba tỉnh miền đông Nam
Kỳ lọt vào tay giặc. Và năm 1862 triều đình Huế đã
ký hòa ước cắt đất cho giặc. Mấy năm sau, giặc Pháp
lại tiến công lấn chiếm ba tỉnh miền tây Nam Kỳ.
Triều đình Huế không hề có sự đề kháng cần thiết.
Để cầu hòa, nó chủ trương giải giáp nghĩa quân miền

Đông và cấm dân miền Tây tích cực ủng hộ miền
Đông kháng chiến. Nó sai Phan Thanh Giản và Lâm
Duy Hiệp đi thực hiện đường lối thỏa hiệp cầu hòa
với giặc. Trung thành với đường lối ấy, Phan Thanh

Giản đã nhường ba tỉnh miền Tây cho giặc, rồi tuyệt
thực và uống thuốc độc mà chết. Cái chết của Phan

| 322