Page 321 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

người chết. Khi Tự Đức lên ngôi, đình thần Trương

Quốc Dụng tâu rằng: “Tài lực của nhân dân nay
không bằng sáu phần mười năm trước”. Đến khi
chiến tranh nổ ra, theo lời Nguyễn Tri Phương thì
“quân và dân, của đã hết, sức đã yếu”.

Với sự kiệt quệ về kinh tế và tài chính như vậy,
cộng thêm sự phản kháng của nhân dân, triều

Nguyễn ngày càng tỏ ra nhu nhược. Từ vua Tự Đức
cho đến các đại thần đều chủ trương thế thủ. Mà cái
thế thủ của họ lại không phải dựa vào sức chiến đấu
của nhân dân, mà chỉ dựa vào sự kiên cố của thành

lũy. Họ không dám tiến công địch, hoặc có đem quân
đi thì lại chùng chình không dám tiến. Họ bào chữa
rằng nên kéo dài “tình trạng giằng co này để giặc
Pháp mệt mỏi”. Cả bọn vua quan đều tự an ủi rằng
mình là một nước văn hiến, còn bọn Pháp chỉ là bọn
Tây di, chúng xâm chiếm mình thế nào được. Thậm

chí trong một bản sớ của các quan đại thần gửi lên
Tự Đức đã có những câu ngớ ngẩn như sau: Vì chúng
ở xa nước ta nên thực là trẻ con nếu tưởng chúng có ý
định đánh chiếm nước ta làm thuộc địa”. Bởi vậy

triều đình Huế đã lấy việc nghị hòa với địch làm quốc
sách, và bằng con đường nghị hòa đã nhượng bộ địch

321 |