Page 341 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

trung vào những hành vi độc ác của chúng, còn bản
chất của kẻ thù như thế nào, thì do sự hạn chế của
lịch sử, Nguyễn Đình Chiểu chưa thể hiểu được.

Cũng vì vậy mà, dưới con mắt của ông, bọn thực dân
Pháp không có gì phân biệt về chất với bọn xâm lược
trước kia từ phương Bắc tới. Sự hạn chế đó không
khỏi có ảnh hưởng đến quan niệm của ông về sự phát
triển và tương lai của công cuộc kháng chiến cứu nước.

Tuy không hiểu bản chất của kẻ thù, nhưng
Nguyễn Đình Chiểu cũng đã sớm nhận ra đó là một
kẻ thù không những độc ác, tàn bạo, mà còn vô cùng
nguy hiểm vì chúng có những phương tiện chiến
tranh và vũ khí tinh xảo.

Há chẳng thấy: sức giặc Lang-sa; nhiều phương
quỷ quái.

Giăng dưới nước tàu đồng, tàu sắt, súng nổ
quá bắp rang;

Kéo trên bờ ma-ní, mã tà, đạn bắn như
mưa vãi.

Dầu những đại đồn thuở trước, cũng khó toan

đè trứng nghìn cân; huống chi cô lũy ngày
nay, đâu dám chắc treo mành một giải. (265)

341 |