Page 345 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Đối với ông, không thể có một sự nhân nhượng
hoặc hợp tác nào với quân địch. Việc nhân dân cầm

vũ khí chống giặc bảo vệ quê hương là một điều tất
nhiên và hợp đạo lý. Trước mắt người dân mất nước
chỉ còn một con đường sống là nắm chắc “cây thương
phá lỗ” và “giáo tre ngàn dặm đánh Tây”. Cuộc chiến
đấu dù chỉ bằng vũ khí thô sơ nhưng cũng đủ gây ra
sự tổn thất và sợ hãi cho quân thù:

Hỏa mai đánh bằng rơm con cúi, cũng đốt
xong nhà dạy đạo kia;

Gươm đeo dùng bằng lưỡi dao phay, cũng
chém rớt đầu quan hai nọ. (252)

Đường lối vũ trang chiến đấu ấy đã làm cho quân
giặc vô cùng lúng túng. Nó hoàn toàn đối lập với
đường lối nghị hòa nhượng bộ và đầu hàng của triều
đình Huế.

Khi triều đình ra chiếu chỉ ngăn cấm Trương

Định tiếp tục đánh Pháp, thì Nguyễn Đình Chiểu tán
thành chủ trương nghịch mệnh triều đình và tinh
thần quyết tâm chống giặc của Trương Định và
nghĩa quân. Đối với ông, chiến đấu cho độc lập dân
tộc là nghĩa vụ thiêng liêng, còn chiếu chỉ của “thiên
tử” không có giá trị gì nữa, vì chính nhà vua đã phản

345 |