Page 27 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

công phu học hỏi, và cuối cùng ở sản phẩm tinh thần

mà họ cống hiến cho xã hội. Tầng lớp trí thức vẫn
không phải là một giai cấp. Không như địa chủ hay
nông dân, họ chỉ liên hệ một cách gián tiếp với tư
liệu sản xuất. Tuy nhiên, ở nước ta ngày xưa tầng lớp

trí thức có những mối quan hệ đặc thù với các giai
cấp trong xã hội. Điều đó giúp chúng ta hiểu sâu về
bản thân họ, về tâm tư và hành vi của họ, về ảnh
hưởng khác nhau của các loại trí thức trong lịch sử.

Ở thế kỷ 10 và thế kỷ 11, trí thức nước ta phần
nhiều do nhà chùa đào tạo ra và thường là các nhà

sư. Tầng lớp nhà sư này không phải là một giai cấp
xã hội. Nhưng quan hệ giai cấp và đẳng cấp trong xã
hội đã phản ánh vào nhà chùa thành quan hệ thứ
bậc giữa các nhà sư. Trí thức là nhà sư có trình độ
học vấn cao. Họ thường là những bậc cao tăng thuộc
về đẳng cấp trên trong giới nhà chùa.

Từ những năm tám mươi của thế kỷ 11, nền giáo
dục và khoa cử do nhà nước phong kiến thiết lập bắt
đầu hoạt động và ngày càng mở rộng trên đất nước ta
làm cho hàng ngũ trí thức tăng lên nhanh chóng cả
về mặt số lượng lẫn chất lượng. Từ nửa cuối thế kỷ

14, và nhất là bước sang thế kỷ 15, vào thời Lê sơ,

27 |