Page 32 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

nhau, thậm chí đối lập nhau. Họ nhìn nhận và đánh

giá sự việc khác xa nhau. Điều đó gây nên một tình
trạng hết sức phức tạp. Qua sự phân hóa của người
trí thức Việt Nam thời xưa, có thể xếp họ vào ba loại
trí thức khác nhau: trí thức quan phương, trí thức đi

ở ẩn và trí thức gắn bó với nhân dân.
Trí thức quan phương là tầng lớp trí thức do con

đường khoa cử hoặc tiến cử mà chiếm được địa vị cao
sang trong xã hội. Họ là chỗ dựa của nhà nước phong
kiến. Họ luôn luôn đem hết tinh lực ra để bảo vệ ngai
vàng và tập đoàn thống trị đương quyền. Họ đứng

trên lập trường đó để xem xét và giải quyết mọi vấn
đề. Đối với họ, Nho giáo trở thành ngọn cờ tư tưởng
đưa đường dẫn lối cho họ trong thực tiễn. Họ tỏ ra
trung thành vô điều kiện, thậm chí trung thành một
cách mù quáng với những giáo điều Khổng Mạnh. Họ
có uy thế lớn và có nhiều quyền lợi về mặt chiếm hữu

ruộng đất, cũng như về mặt bổng lộc. Họ sống một
cuộc đời vinh thân phì gia trong lầu son gác tía, cách
biệt với đời sống nghèo khổ của nhân dân. Dưới con
mắt họ, nhân dân là những kẻ ngu hèn cần được họ

giáo hóa và phải lao động cực nhọc để phụng sự họ.
Ngay đến những trí thức quan phương có nhiều

| 32