Page 30 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

thế đã tạo nên ở họ những nhược điểm thâm căn cố

đế. Nhược điểm đầu tiên mà Nho giáo đem lại cho
người trí thức là bệnh xa rời quần chúng. Nho giáo
vốn đề cao người quân tử, coi thường tiểu nhân và
đông đảo những người lao động nghèo khổ. Điều đó

làm cho người trí thức dễ có sự nhìn nhận lệch lạc về
quần chúng nhân dân, thậm chí tách mình khỏi
quần chúng nhân dân. Sau nữa là Nho giáo đã làm
cho chủ nghĩa giáo điều và bệnh khuôn sáo phát
triển trong lĩnh vực tư tưởng và ý thức hệ, trong địa
hạt giáo dục và khoa cử. Các nho sĩ đều lấy kinh

truyện của Nho giáo làm khuôn vàng thước ngọc cho
mọi sự suy nghĩ và hành động của mình. Bệnh giáo
điều này ăn sâu cả vào trong lĩnh vực văn học và sử
học. Khi làm thơ, làm văn, họ thường hay uốn phong

cách của mình theo khuôn khổ có sẵn hay dùng điển
tích và hình tượng cũ trong các sách vở của Nho gia.
Còn khi viết sử thì họ lại thường bắt chước theo Mã
sử và kinh Xuân Thu. Sự thịnh hành của Nho giáo
còn khuyến khích mọi người, nhất là các phần tử trí

thức, đi sâu vào cái đạo “tu tề trị bình”, vào việc học
hành thi đỗ và phục vụ cho triều đình phong kiến. Vì
vậy mà trong thực tế, Nho giáo đã làm cho những
người gia nhập tầng lớp trí thức nho sĩ xa rời sinh

| 30