Page 31 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

hoạt kinh tế và lĩnh vực sản xuất của xã hội. Đó cũng

là điều dễ hiểu, vì nho giáo vốn xem thường lao động
chân tay. Nó chỉ biết đề cao đạo tu thân và trị nước,
chứ không hề đếm xỉa đến những tri thức cụ thể về
sản xuất, phân phối, cũng như về khoa học tự nhiên.

Những phần tử trí thức mà nó đào tạo ra rất ít quan
tâm đến việc trau dồi những kiến thức ấy và hầu như
không bao giờ tự mình tổ chức trực tiếp và điều
khiển cụ thể những công việc sản xuất và lưu thông.
Họ chỉ cốt thuộc sách, giỏi văn để thi đỗ ra làm quan
mà thôi.

Như vậy là, người trí thức thời xưa phải chịu sự
tác động của những quan hệ chính trị, quan hệ giai
cấp, quan hệ tư tưởng, nhất là của Nho giáo, với tư
cách là hệ tư tưởng thống trị. Nhưng cuộc đấu tranh
giữa các tập đoàn xã hội, giữa các giai cấp, giữa các
khuynh hướng tư tưởng là vô cùng phong phú và đa

dạng. Do đó, những phần tử trí thức khi bước vào
đời, khi vượt khỏi chặng đường khoa cử, thì họ lại
phân hóa, đi theo những con đường khác nhau, do
hoàn cảnh cụ thể của họ trong cuộc đấu tranh xã hội.

Họ đều ôm ấp lý tưởng của thánh hiền, nhưng

mỗi người lại hành đạo trên những lập trường khác

31 |