Page 297 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

những người trực tiếp sản xuất ra của cải vật chất

bao gồm trước hết là nông dân, rồi đến thợ thủ công.
Trong hoàn cảnh của xã hội nước ta trước đây thì
những tầng lớp này đặc biệt có mối liên hệ chặt chẽ
với quan hệ chiếm hữu nhỏ của cá thể, quan hệ

chiếm hữu của địa chủ, quan hệ chiếm hữu của công
xã và nhà nước về ruộng đất. Không đại diện cho một
phương thức sản xuất mới nên họ không thể vượt ra
ngoài vòm trời tư tưởng của xã hội phong kiến. Họ bị

chi phối bởi hệ tư tưởng phong kiến thống trị, trước
hết là hệ tư tưởng Nho giáo ở mức độ nhất định. Đó
là điều không thể tránh khỏi, bởi vì như Mác và Ăng-
ghen đã vạch ra: “Những tư tưởng của giai cấp thống

trị là những tư tưởng thống trị trong mỗi một thời
đại, nói cách khác giai cấp nào là lực lượng vật chất
chiếm địa vị thống trị trong xã hội thì cũng là lực
lượng tinh thần chiếm địa vị thống trị. Giai cấp nào

chi phối những tư liệu sản xuất vật chất thì đồng
thời cũng chi phối luôn cả tư liệu sản xuất tinh thần,
thành thứ tư tưởng của những người” .
1

1 C. Mác và Ăng-ghen, Hệ tư tưởng Đức, Nxb. Sự thật, Hà Nội,
1962, tr. 47.

297 |