Page 317 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Nam Á, trước hết là ở Trung Quốc. Sự xâm lược này

khác hẳn những cuộc chinh phạt thời Trung cổ. Nó
thể hiện một cuộc đọ sức giữa một bên là những kẻ
thực dân có thương thuyền, chiến hạm, vũ khí tối
tân, hàng hóa tinh xảo, dựa trên một tiềm lực kinh tế

và quân sự lớn mạnh, với một bên là những nước tuy
có tài nguyên và nhân lực phong phú, nhưng còn ở
trình độ nông nghiệp lạc hậu, và dưới sự cai quản
của một triều đình phong kiến mục nát. Trong cuộc
đọ sức này, các nước phương Đông đã lần lượt bị nô
dịch. Đến giữa thế kỷ 19, nước Anh đã chiếm được

đại bộ phận bán đảo Ấn Độ, rồi tiến về Miến Điện,
Mã Lai. Năm 1839, nổ ra cuộc chiến tranh Nha
phiến, người Anh đánh phá nhiều thành phố ở ven
biển Trung Quốc, như Hương Cảng, Thượng Hải,

Nam Kinh, v.v... Trung Quốc thế yếu phải mở năm
hải cảng và để hàng ngoại quốc đến mà không đánh
thuế quá 5%. Pháp Mỹ thấy béo bở hùa theo Anh, và
năm 1844 chúng bắt Trung Quốc ký những hòa ước
bất bình đẳng. Rồi trong những năm sáu mươi của

thế kỷ 19, quân Anh và quân Pháp lại khai chiến với
Trung Quốc và bắt triều đình Bắc Kinh nhượng bộ.
Thế là các nước phương Đông lạc hậu cứ dần dần trở
thành thuộc địa hoặc nửa thuộc địa của các nước tư

317 |