Page 318 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

bản phương Tây. Cả một vùng rộng lớn của phương

Đông bị lôi cuốn vào guồng máy của hệ thống tư bản
chủ nghĩa thế giới.

Việt Nam cũng không ra ngoài xu thế chung đó.
Ngay từ giữa thế kỷ 19, tư bản Pháp càng tăng cường
dòm ngó và chuẩn bị xâm lược Việt Nam một cách
trực tiếp. Từ năm 1843 đến năm 1847, ba lần chiến

hạm Pháp vào Đà Nẵng khiêu khích. Tình thế ngày
một găng, ý định xâm lăng của thực dân Pháp đã rõ.
Thế rồi mùa thu 1858 liên quân Pháp - Tây Ban Nha
kéo thẳng đến Đà Nẵng gây hấn, mở đầu cuộc chiến

tranh xâm lược nước ta.
Sau đó tám tháng, tức là vào đầu năm 1859,

chiến thuyền Pháp tràn qua sông Bến Nghé, tiến
công thành Gia Định Mấy năm sau, chúng hạ Đại
Đồn, một dinh lũy kiên cố của triều đình Nguyễn, rồi
chiếm cứ toàn tỉnh Gia Định và những vùng đất đai

rộng lớn của các tỉnh ở lưu vực sông Đồng Nai.
Nguyễn Đình Chiểu lúc đó mới 37 tuổi, cái tuổi

còn đang sung sức và giàu nghị lực. Là một ông đồ
mù, Nguyễn Đình Chiểu vẫn nghe rõ tiếng súng giặc
tàn phá quê hương và những bước chân chạy loạn
của đồng bào. Ông đau xót trước những cảnh tang tóc

| 318