Page 145 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Trong thời gian này, Ngô Thì Nhậm đã tự tách

mình ra và đối lập lại với các nhà nho đương thời.
Ông rất bực mình về thái độ và tư cách của những
người ấy, những người chỉ nghĩ đến bản thân mình
mà không hề nghĩ đến nước, đến dân. Ông viết cho

chúa Trịnh: “Vì họ không được dạy dỗ về đức hạnh
cho nên có những người ngạo với bề trên cho là giỏi,
nhờn với người lớn cho là hay; không thích sửa mình
mà thích bàn việc nước..., Họ đem cái miệng lưỡi sắc
bén mà tô điểm cho lòng dạ hiểm bí. Họ đem cái đầu
óc ngang tàng mà che đậy cho ruột gan quỷ quyệt.

Hôm nay triều đình bổ một chức quan, thì họ bàn tán
với nhau rằng: người này vì đút lót, người kia vì thần
thế. Chính họ chẳng có nết na gì, nhưng họ cũng
khoác lác để làm mờ tai mắt người tục. Hôm khác,

chính phủ ra một mệnh lệnh, thì họ nhốn nháo lên
rằng: việc ấy là không tốt, việc kia khó thi hành.
Chính họ chẳng có tài năng gì nhưng họ cũng nói bừa
để làm rối tâm trí của nhân dân. Người đời Tống nói:
“Mượn mũ nhà nho để mà ăn cắp sách” .
1
Nhưng tất cả những kiến nghị của Ngô Thì

Nhậm đều không được Trịnh Sâm chấp nhận. Trịnh

1 Kiến nghị về giáo dục - Kim mã hành dư, tập II, tr. 191.

145 |