Page 315 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Thảo thờ cha mẹ, thuận tròn nghĩa thân.

Chuyện khôn xiết kể trăm nhà,

Hễ làm con thảo, sinh ra cháu lành. (367)

Tuy nhiên, trong phạm vi của đạo hiếu, Nguyễn

Đình Chiểu vẫn còn tỏ ra bị ràng buộc bởi những
khuôn phép lễ giáo nặng nề và nghiêm khắc của đạo
Nho. Chẳng hạn như khi Vân Tiên được tin mẹ mất
đã bộc lộ lòng thương cảm và đau xót khôn khuây,
thì đó quả là một tình cảm đạo đức đáng quý. Nhưng
chàng không dừng lại ở đây, mà lại tự giày vò thân

thể của mình đến nỗi mang bệnh và quá lo lắng về
sự báo hiếu theo đúng những quy chế tang lễ của
Nho giáo:

Sắm đồ tang phục nội ngày cho xong.

Dây rơm mũ bạc áo thùng,

Cứ theo trong sách Văn Công mà làm. (86)

Trong cuộc đời thực, Nguyễn Đình Chiểu gặp
trường hợp mẹ mất cũng xử sự tương tự như vậy. Sự

câu nệ quá đáng ấy vào lễ giáo khắc nghiệt của đạo
Nho đã dẫn đến hậu quả tai hại cho cuộc đời của Lục
Vân Tiên, cũng như của Nguyễn Đình Chiểu.

315 |