Page 55 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Cũng đội cái khăn ấy, có người vốn mơ tưởng thi
đỗ làm quan, đạt tới vinh hoa phú quý, có người lại

mong làm một điều gì ích quốc lợi dân.

Cùng một mục tiêu “tu tề trị bình”, có người
mong ước được cai quản đất nước, thống trị nhân
dân, có người lại hiểu rằng phải rèn luyện bản thân,
xây dựng gia đình tốt đẹp, góp phần đem lại cuộc
sống thanh bình cho Tổ quốc và nhân dân.

Cùng ham mê đọc sách, có người chỉ biết thuộc
lòng những câu chữ rồi lắp lại như vẹt, có người lại
suy nghĩ và sáng tạo từ những vấn đề do đất nước
đặt ra.

Cùng đội cái khăn Đỗ Phủ lên đầu, nhưng
Nguyễn Trãi lại thường suy nghĩ không giống như
nhà Nho khác. Theo ông, “lập thân chưa hẳn do đọc
nhiều sách” (Trí thân vị tất độc thư đa - Ngẫu thành,
số 32).

Đọc nhiều, biết rộng thực ra chưa đủ để thành
người trí thức chân chính. Nguyễn Trãi khác hẳn

những nhà Nho khác ở chỗ ông không những đọc
rộng, biết nhiều, mà còn suy nghĩ và sáng tạo.
Giữa cảnh hoạn nạn của gia đình và Tổ quốc,

trước những vấn đề vô cùng phức tạp do cuộc sống

55 |