Page 301 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

III

SỰ VẬN DỤNG NHO GIÁO

TỪ LẬP TRƯỜNG NHÂN DÂN

Khái niệm nhân nghĩa mà Nguyễn Đình Chiểu

thường nhắc tới dĩ nhiên bắt nguồn từ khái niệm
nhân nghĩa của Nho giáo đã được các bậc thánh hiền
của đạo Nho đề xuất ra. Trong thâm tâm, ông tin vào
nhân nghĩa và khẳng định: “Theo đường nhân nghĩa
chi bằng đạo Nho”. Điều nhân như Nguyễn Đình

Chiểu hiểu, có nghĩa là lòng “thương người”, là tinh
thần vị tha, là sự quan tâm đến đời sống của nhân
dân. Điều nghĩa mà ông thường nói có liên hệ với vấn
đề trách nhiệm và hành vi đạo đức nhằm bảo vệ trật

tự xã hội đã được xác định, nhằm duy trì cuộc sống
yên lành của mọi người.

Nguyễn Đình Chiểu đã nhào nặn lại khái niệm
nhân nghĩa của Nho giáo và gạt bỏ đi những thành
phần tiêu cực. Ông đã làm cho những khái niệm ấy
biến đổi về mặt nội dung, cho phù hợp với yêu cầu

vận dụng của mình. Điều nhân mà ông thường nói
không hề bao hàm tính chất đẳng cấp và sự phân
biệt đối xử giữa người và người trong xã hội, không

301 |