Page 304 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

và trong sạch như: Lục Vân Tiên, Kỳ Nhân Sư có

lòng thương người, mà các tầng lớp thường dân
nghèo hèn như ông Ngư, ông Tiều, chú Tiểu đồng,
ông Quán lại càng là những người có lòng ưu ái và
tích cực thực hiện điều nhân. Ở những con người

này, làm điều nhân với người khác không hề xuất
phát từ lợi ích của bản thân, không giống như Khổng
Tử, khi Khổng Tử nói: “Mình muốn lập thân thì cũng
phải giúp cho người lập thân, mình muốn thành đạt
thì cũng phải giúp cho người thành đạt”. Lục Vân
Tiên - Hớn Minh sẵn sàng vứt bỏ công danh, hy sinh

tính mạng để cứu giúp những người hoạn nạn. Họ
làm việc đó không phải vì lợi ích bản thân mà vì lòng
nhân ái.

Khái niệm nghĩa của Nho giáo, khi được Nguyễn
Đình Chiểu vận dụng, lại càng có những thay đổi lớn
về mặt nội dung, lại càng thể hiện những giá trị đạo

đức đầy sức sống trong quan hệ phong phú giữa
nhân dân lao động.

Các nhân vật chính diện của Nguyễn Đình Chiểu
hầu hết là những con người hành động vì nghĩa một
cách tự giác và đầy nhiệt tình. Nguyệt Nga suốt đời

chung thủy với Vân Tiên trước hết là một hành động

| 304