Page 305 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

vì nghĩa. Đây không chỉ là một lời hẹn ước phải giữ,

một điều tiết hạnh phải theo, mà còn là mối quan hệ
tất yếu giữa tình yêu và trách nhiệm. Hình ảnh Vân
Tiên bao giờ cũng giữ bên mình, đối xử với cha của
Vân Tiên như đối với cha ruột mình. Đó là đạo đức

truyền thống của nhân dân mà Nguyễn Đình Chiểu
đã ca ngợi:

Chẳng chi cũng gọi là đâu,

Muốn lo việc nước, phải âu việc nhà.
Một ngày một bước một xa,

Của này để lại cho cha dưỡng già. (153)
Điều nghĩa biểu hiện trong hành vi của chú Tiểu

đồng không chỉ là sự trung thành của người đầy tớ
đối với chủ, như theo Nho giáo. Trong quan hệ với
Vân Tiên, Tiểu đồng đã thể hiện một quan hệ bằng
hữu chí tình, quan hệ của những người cùng cộng sự.

Họ sống chết có nhau và hết lòng giúp đỡ nhau trong
hoạn nạn. Lục Vân Tiên đánh giặc Phong Lai để cứu
dân và bảo vệ an toàn cho Nguyệt Nga. Hớn Minh bẻ
giò con quan huyện để chặn đứng hành động cưỡng
gian của y. Các ông Ngư, ông Tiều đã cứu vớt Vân

Tiên ra khỏi tai nạn v.v... Tất cả những nhân vật ấy

305 |