Page 303 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

khổ, thương những người lương thiện mà lại gặp bất

hạnh và bị chà đạp. Đến những người ăn mày là
những kẻ cùng cực bị xã hội khinh rẻ cũng không
đứng ở ngoài lòng yêu thương của Nguyễn Đình Chiểu.

Đứa ăn mày cũng trời sinh,

Bệnh nào cứu đặng, thuốc đành cho không. (364)

Lòng thương người của Nguyễn Đình Chiểu bộc
lộ rõ ràng khi ông ở cương vị của người thầy thuốc.
Đối với việc trị bệnh cho dân, ông đã “thấy người đau
giống mình đau” và tự mình đề ra cho mình cái sứ

mệnh “giúp công hóa đức, giúp bày dân đen”.

Ông còn đặc biệt dành một tình thương sâu sắc
cho những người có tài, có đức, có khí tiết trong sạch,
nhưng lại không được triều đình trọng dụng, hoặc bị
oan uổng hay gặp nạn. Đó là trường hợp của những

nhân vật lịch sử như Nhan Uyên, Hàm Dũ v.v... hoặc
những nhân vật mà ông sáng tạo ra trong truyện thơ
như: Vân Tiên, Nguyệt Nga, Kỳ Nhân Sư, v.v...

Theo các nhà sáng lập ra đạo Nho thì việc thi
hành điều nhân chủ yếu là thuộc về người quân tử và
tầng lớp thống trị trong xã hội. Trái lại, với Nguyễn

Đình Chiểu thì không những các bậc hán sĩ tài đức

303 |