Page 312 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Vua ở đâu? Nhân dân khát khao như nắng hạn:

Chừng nào Thánh đế ân soi thấu,

Một trận mưa nhuần rửa núi sông. (232)

Vua ở đâu:

Nhớ câu “vạn bệnh hồi xuân”,

Đòi ngày luống đợi Đông quân cứu đời. (355)

Nguyễn Đình Chiểu xuất phát từ yêu cầu và
khát vọng của nhân dân được sống hạnh phúc trong

hòa bình và độc lập để quy định vai trò và chức năng
của một ông vua trong xã hội. Đó là điều mà các nhà
trí thức quan phương và cả đến các nhà kinh điển
của Nho giáo không thể có được. Trên lập trường của

giai cấp thống trị, họ đề ra những tiêu chuẩn khác để
bình giá một ông vua. Khi Mạnh Tử phê phán Kiệt
Trụ là gian ác thì không phải ông đứng trên lập
trường bảo vệ nhân dân, mà đứng trên lập trường
bảo vệ trật tự phong kiến. Trái lại, Nguyễn Đình
Chiểu đã xuất phát từ lợi ích của nhân dân để nêu ra

những nhận xét về sự xấu tốt của một ông vua. Ông
lên tiếng buộc tội những ông vua đã “để dân đến nỗi
sa hầm sẩy hang”, “khiến dân luống chịu làm than”,
hoặc “làm dân nhọc nhằn” và “lằng nhằng rối dân”.

| 312